Διαχωρισμός των μαθητών σε επίπεδα: Ναι ή όχι;

Ο διαχωρισμός των μαθητών σε επίπεδα μέσα σε μια τάξη -γνωστός ως streaming- είναι πολύ συνηθισμένος στην Αγγλία. Δεν υπήρξε τάξη Reception, Year 1 ή Year 2 στην οποία να δίδαξα στο Ανατολικό Λονδίνο ως supply teacher (και πιστέψτε με, πήγα παντού!) που να μη διαχώριζε τους μαθητές σε επίπεδα έστω και σε ένα μάθημα.

Η ανάγκη για διαφοροποίηση μιας δραστηριότητας ώστε να ανταποκρίνεται στο μαθησιακό επίπεδο κάθε μαθητή είναι βαθιά ριζωμένη στην Αγγλική Εκπαίδευση. Τη γνωρίζουμε με τον όρο ”Differentiation”, και για όσους δεν ξέρουν τι είναι και πως εφαρμόζεται, δείτε αυτό το άρθρο μου. Το σωστό και συστηματικό differentiation ενός μαθήματος ώστε να καλύπτει τόσο μαθητές υψηλών/ μετρίων επιδόσεων όσο και μαθητές με χαμηλές επιδόσεις, ειδικές ανάγκες, ή μαθητές που δε μιλούν Αγγλικά, είναι βασικό κριτήριο για να πάρει ένα σχολείο καλή βαθμολογία στην επιθεώρηση του OFSTED.

Ωστόσο το streaming έχει κατακριθεί ιδιαίτερα απο πολλούς. Πολλές ακαδημαϊκές έρευνες εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο το streaming αποτελεί έναν ακόμα τρόπο περιθωριοποίησης μαθητών απο ευάλωτα περιβάλλοντα. Πολλές χώρες μάλιστα, όπως η Σουηδία, δεν ακολουθούν καθόλου το μαθησιακό διαχωρισμό. Παρόλα αυτά καταφέρνουν να έχουν ένα απο τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα. Μερικά σχολεία στην Αγγλία θεωρούν πως για να υπάρξει σωστή διαφοροποίηση μιας δραστηριότητας δε χρειάζεται να υπάρχει διαχωρισμός.

Πως εφαρμόζεται όμως το streaming σε μια τάξη;

Στα σχολεία όπου εφαρμόζεται το streaming οι μαθητές διαχωρίζονται σε κάθε μάθημα με βάση τις επιδόσεις τους. Τοποθετούνται σε διαφορετικά τραπέζια ενώ συχνά οι ομάδες διαφορετικών επιπέδων των μαθητών αποκαλούνται με έναν κώδικα. Για παράδειγμα η ομάδα με τους μαθητές υψηλών επιδόσεων μπορεί να αποκαλείται ”Blue group” , η μεσαία ομάδα ”Yellow” και οι χαμηλότεροι μαθητές ”Red”.

Κάθε ομάδα θα έχει την ίδια δραστηριότητα σε κάθε διαφορετικό μάθημα. Ωστόσο αναλόγως του επιπέδου του μαθητή η δραστηριότητα θα είναι διαφοροποιημένη. Για παράδειγμα αν ο μαθησιακός στόχος είναι η πρόσθεση μονοψήφιων αριθμών τότε οι μαθητές higher attainment θα ασχοληθούν με μαθηματικά προβλήματα πρόσθεσης. Οι μεσαίοι μαθητές θα προσθέσουν αριθμούς με τη βοήθεια υλικού όπως τουβλάκια. Οι χαμηλότεροι μαθητές θα προσθέσουν με πρακτικό τρόπο ομάδες απο αντικείμενα και θα γράψουν μερικές προσθέσεις με τη βοήθεια ενήλικα.

Το streaming εφαρμόζεται συχνά μέσα απο τη δημιουργία διαφορετικών τμημάτων. Για παράδειγμα σε ένα σχολείο με τρεις τάξεις Δευτέρας Δημοτικού μπορεί να υπάρχουν τρία διαφορετικά τμήματα Μαθηματικών ή Αγγλικών με βάση τις επιδόσεις των παιδιών. Έτσι οι μαθητές θα είναι σε άλλο τμήμα στα Αγγλικά και σε άλλο στα Μαθηματικά με βάση το επίπεδό τους.

Ποια είναι η εναλλακτική του streaming;

Πολλά σχολεία στην Αγγλία έχουν ξεκινήσει να εφαρμόζουν τη φιλοσοφία των ”mixed ability groups”. Συχνά μαθητές με χαμηλότερες επιδόσεις θα τοποθετηθούν με μαθητές υψηλότερων επιδόσεων. Σκοπός αυτής της πρακτικής είναι το να βοηθήσουν οι μαθητές υψηλότερων επιδόσεων αυτούς των χαμηλότερων επιδόσεων. Η μέθοδος διδακτικής Μαθηματικών Mathematics Mastery   φημίζεται για τη φιλοσοφία mixed ability. Μαθητές με υψηλές επιδόσεις θα τοποθετηθούν ως partners κατά τη διάρκεια ενός task με κάποιο μαθητή με ”low attainment”.

Streaming ή Mixed Ability Groups; Η δική μου οπτική!

Έχοντας διδάξει και με τους δύο τρόπους, συνάντησα τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα και στις δύο μεθόδους.

Streaming:

  • Ο διαχωρισμός των μαθητών, αργά ή γρήγορα, θα γίνει αντιληπτός απο τα παιδιά. Όσους κωδικούς και να δώσουμε στα επίπεδα, οι μαθητές θα αντιληφθούν σύντομα ποια ομάδα μαθητών δυσκολεύεται περισσότερο. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνισμό στα παιδιά για το αν θα πάνε στη ”μπλε ομάδα”.
  • Απο την άλλη, το να είναι συγκεντρωμένοι οι μαθητές ανα επίπεδο συχνά διευκολύνει το να λάβουν βοήθεια. Σαν δάσκαλοι μπορούμε να υποστηρίξουμε μια συγκεκριμένη ομάδα παιδιών και να δώσουμε έμφαση σε όσα χρειάζονται για να βελτιωθούν. Ενώ ο δάσκαλος στηρίζει μια ομάδα (π.χ. τους χαμηλότερους μαθητές) ο βοηθός μπορεί να στηρίξει τους higher attainers και να παρέχει το challenge που χρειάζονται. Έτσι υπάρχει πλήρης αφοσίωση στις ανάγκες των παιδιών.

Mixed Ability Groups:

  • Οι μαθητές σε mixed ability groups δεν αντιμετωπίζονται ως ομάδες με βάση το επίπεδό τους, κάτι που δεν επηρεάζει την αυτοπεποίθησή τους.
  • Οι higher attainers παρέχουν βοήθεια στους lower attainers, κάτι που μειώνει την ανάγκη του να βρίσκεται ο δάσκαλος παντού, ενώ γίνονται γλωσσικό πρότυπο για τους μαθητές που δε μιλούν Αγγλικά.
  • Σε ένα mixed ability group ο ένας μαθητής μπορεί να βρει το task πολύ εύκολο να να χρειάζεται challenge, ενώ ο άλλος να μην έχει ξεκινήσει καν. Ο δάσκαλος θα κληθεί να δώσει ένα challenge ”εδώ” και support ”εκεί”. Κάποιοι μαθητές συχνά χρειάζονται 1-1 στήριξη για να ολοκληρώσουν ένα task. Απο τους 30 μαθητές συχνά 15 θα απαιτούν adult support. Έτσι απαιτείται ένας βαθμός multitasking απο το δάσκαλο που είναι αδύνατος όταν δεν υπάρχει επιπλέον προσωπικό.
  • Οι higher attainers συχνά απλώς θα αναλάβουν ολόκληρη τη δραστηριότητα με μεγάλη ταχύτητα. Δε θα δώσουν χρόνο στον partner τους να κατανοήσει το task και συχνά δε θα συζητήσουν μαζί του τη λύση της δραστηριότητας. Έτσι, ο μαθητής χαμηλών επιδόσεων δε θα αποκομίσει τίποτα απο τη δραστηριότητα. Χρειάζεται πολύ προσεκτικό και συνεχές modelling του πως πρέπει να δουλεύουμε ως partners και πολύ προσεκτικό monitoring των μαθητών για να αποφύγουμε κάτι τέτοιο.
  • Σε περίπτωση που οι μαθητές δουλεύουν με φύλλα εργασιών, αυτά δε μπορούν να διαφοροποιηθούν ανά μαθητή αν δουλεύουν συνεργατικά σε mixed ability groups. Αυτό σημαίνει οτι τα φύλλα εργασιών μπορεί να προκύψουν πολύ εύκολα για κάποιους και πολύ δύσκολα για κάποιους άλλους.

Συμπέρασμα:

Κάθε Εκπαιδευτικός έχει τη δική του οπτική και εμπειρία. Προσωπικά σαν Εκπαιδευτικός αντιπαθώ το μαθησιακό διαχωρισμό. Θα ήμουν υπέρ των Mixed Ability Groups, εάν και εφόσον…

  1. …στις Αγγλικές τάξεις υπήρχε περισσότερο βοηθητικό προσωπικό. Έτσι θα μπορούσαμε να στηρίξουμε όλους τους μαθητές χωρίς την ανάγκη να τους συγκεντρώνουμε όλους σε ένα μέρος ανά επίπεδο.
  2. …υπήρχε ο χρόνος και ο χώρος ώστε να διδάξουμε στους μαθητές πρώτα το πως να συνεργάζονται σε ομάδες. Το να ακούμε τη γνώμη του συνομιλητή και να συνεργαζόμαστε δεν είναι κάτι που τα παιδιά το ξέρουν ήδη. Είναι μια δεξιότητα που πρέπει πρώτα να διδαχτεί πριν απαιτήσουμε να εφαρμοστεί.
  3. …δεν υπήρχε η υπερβολική πίεση που υπάρχει για ”challenge” των higher attainers.
  4. ….δεν υπήρχε η τεράστια πίεση ώστε να φτάσουν όλοι οι μαθητές συγκεκριμένα levels στο τέλος της χρονιάς. Levels τα οποία ορίζεται ότι πρέπει να φτάσουν ανεξάρτητα απο το background τους. Π.χ. μπορεί να μη μιλούν ακόμη Αγγλικά και να έχουν έρθει στο σχολείο/ στη χώρα στο τέλος της χρονιάς.

Ωστόσο με τα σημερινά δεδομένα των 30 μαθητών, και με ένα άτομο ως βοηθητικό προσωπικό, θεωρώ ότι ο διαχωρισμός μας διευκολύνει να βοηθήσουμε με καλύτερο τρόπο τους μαθητές. Οι higher attainers μπορούν να δουλεύουν χωρίς επίβλεψη σε ένα δυσκολότερο task. Την ίδια στιγμή μπορούμε να παρέχουμε την εντατική υποστήριξη στους μαθητές που τη χρειάζονται ώστε να φτάσουν εκεί που αναμένεται στο τέλος της χρονιάς.

About The Author

Lacris

Η Χριστίνα Παναγοπούλου είναι εκπαιδευτικός που ζει και εργάζεται στο Λονδίνο απο το 2008. Απο το 2015 διδάσκει στον κρατικό τομέα στην προσχολική τάξη Reception. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Προσχολικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Πατρών με μεταπτυχιακές σπουδές στη Συγκριτική Παιδαγωγική (MA Comparative Education) του UCL, ενώ αυτή τη στιγμή φοιτά στο διδακτορικό πρόγραμμα PhD Education and Social Justice του Lancaster University. Πριν προσληφθεί στα κρατικά σχολεία, για 5 χρόνια δούλεψε σε ιδιωτικά Day Nurseries του Λονδίνου, με παιδιά ηλικίας 0-5. Παράλληλα ασχολείται με το φεμινισμό και τις κοινωνικές ανισότητες ειδικά μέσα στο χώρο της εκπαίδευσης.

Related posts

2 Comments

  1. Avatar
    Viktoria

    Συμφωνώ σε όλα! Πολύ tricky αυτό το θέμα, αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρον! Μακάρι στην Ελλάδα να υπήρχε provision σε αυτόν τον τομέα και με ανάλογη οργάνωση!

    Reply

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *