Η σκοτεινή πλευρά της διδασκαλιας στην Αγγλία, μέρος 2ο

Στο προηγούμενο άρθρο μου ”Η σκοτεινή πλευρά της διδασκαλίας στην Αγγλία” αναφέρθηκα αναλυτικά σε κάποια βασικά, σκοτεινά σημεία της δουλειάς μας. Έδωσα έμφαση στην αξιολόγηση και στα data, και τον τρόπο που αυτά κυριαρχούν στην Αγγλική εκπαίδευση. Αυτό το άρθρο θα είναι το δεύτερο της… σειράς (!) και θα δώσει έμφαση λίγο περισσότερο στη σκοτεινή πλευρά της προσχολικής αγωγής.

Σαν εκπαιδευτικός προσχολικής αγωγής έχεις διαρκώς να αντιμετωπίσεις απόψεις- και να τις λάβεις υπόψιν σου παρά το ότι μπορεί να μην έχουν καμία παιδαγωγική υπόσταση. Και συχνά αναγκάζεσαι να θυσιάσεις την προσχολική αγωγή στο βωμό των data.

1. Η έλλειψη προσωπικού με ακαδημαϊκές γνώσεις

Όπως έχω αναφέρει στο άρθρο Προσχολική Αγωγή στην Αγγλία, ο τρόπος κατάρτισης των παιδαγωγών προσχολικής αγωγής δεν έχει ιδιαίτερες ομοιότητες με την Ελλάδα. Τα παιδιά ηλικίας 0-5 ετών φοιτούν σε ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς, υπο τη φροντίδα των Nursery Nurses- ατόμων με κατάρτιση μαθητειακή γνωστή ως Childcare level 3, κάτι σαν τα δικά μας ΕΠΑΛ- ΙΕΚ. Σαν άτομο έχω επιβλέψει εκπαιδευόμενα άτομα αυτών των προγραμμάτων για πολλά χρόνια. Σαν προγράμματα διαρκούν μόλις ένα χρόνο και δίνουν έμφαση σε πρακτικές γνώσεις: Πως να αλλάξεις την πάνα, πως να ταίσεις τα βρέφη, πως να δουλέψεις με το EYFS για να πάρεις παρατηρήσεις, πως να μιλήσεις στους γονείς ή να κάνεις ένα focus activity.

Σαν απόφοιτος ΑΕΙ Προσχολικής Αγωγής θα είχα βρει πολύ χρήσιμες τέτοιες πληροφορίες και θα τις χρησιμοποιούσα στη δουλειά μου- αν μη τι άλλο όλοι αναγνωρίζουμε ότι στα Πανεπιστήμια είναι καλή η θεωρία αλλά θα ήταν καλή και περισσότερη εξάσκηση. Ωστόσο, τα προγράμματα Level 3 έχουν ελάχιστη παιδαγωγική θεωρία. Έτσι δεν είναι σπάνιο να δουλεύεις με άτομα που αυτο-αποκαλούνται έμπειροι εκπαιδευτικοί, ωστόσο δεν έχουν ακούσει ποτέ τον Piaget, τον Vygotsky και βασικά ζητήματα εξελικτικής ψυχολογίας. Συχνά θα δεις Nursery Nurses να έχουν προσδοκίες απο βρέφη οι οποίες δεν είναι της ηλικίας τους, π.χ. να φωνάζουν σε ένα βρέφος επειδή βάζει πράγματα στο στόμα, παρά το οτι όλοι γνωρίζουμε ότι τα βρέφη βρίσκονται στο αισθησιοκινητικό στάδιο και είναι λογικό να ανακαλύπτουν τον κόσμο με τα χέρια και το στόμα τους.

2. Οι ακραίες αντιφάσεις στο αναλυτικό πρόγραμμα

Στην Αγγλία υπάρχει μια συνεχής αντίφαση σχετικά με το τι θα έπρεπε να προωθεί η προσχολική αγωγή. Απο τη μία το αναλυτικό πρόγραμμα ορίζει ότι τα παιδιά μαθαίνουν μέσα απο το ελεύθερο παιχνίδι και τη φυσική τους περιέργεια. Υποστηρίζονται οι δραστηριότητες open-ended και ο ρόλος του δασκάλου είναι facilitator. Οι υποστηρικτές του EYFS ”μισούν” οτιδήποτε έχει σχέση με φύλλα εργασιών και direct teaching- η μάθηση, λένε, είναι καθαρά παιδοκεντρική. Δεν αντέχουν στην όψη ενός ενήλικα που ”βάζει” τα παιδιά να κάνουν μια δραστηριότητα ενώ αλοίμονο σε όποιον κρατήσει τα παιδιά καθισμένα στο χαλί για πάνω απο 15′.

Απο την άλλη, οι προσδοκίες του αναλυτικού προγράμματος όσον αφορά τη γραφή, την ανάγνωση και την αρίθμηση δεν έχουν καμία σχέση με τη φιλοσοφία αυτή. Σύμφωνα με το EYFS, τα παιδιά πρέπει ως το τέλος της χρονιάς:

  • Να γράφουν (φωνητικά) πλήρεις προτάσεις με διαστήματα, τελείες και κεφαλαίο γράμμα, έχοντας line control.
  • Να διαβάζουν πλήρεις προτάσεις.
  • Να προσθέτουν και να αφαιρούν ως το 10, να μοιράζουν ποσότητες σε ίσα μέρη, να διπλασιάζουν αριθμούς, να γράφουν το 1-20 και να λύνουν προβλήματα.

Με ποιο τρόπο λοιπόν θα μάθει ένα παιδί να γράφει, να διαβάζει, να προσθέτει και να αφαιρεί ως τα 5 χωρίς διδασκαλία; Kαι με ποιο τρόπο θα γίνει αυτό όταν ο δάσκαλος έχει 30 παιδιά και καθόλου βοήθεια;

3. Οι αντιφατικές απόψεις των επίσημων φορέων προσχολικής αγωγής

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, σαν δάσκαλος έχεις διαρκώς να αντιμετωπίσεις πολλές απόψεις απο πολλούς φορείς, όπου η μια αναιρεί την άλλη. Απο τη μία σε στέλνουν σε training με τους ειδικούς προσχολικής αγωγής του δήμου, όπου σου συνιστάται το ελεύθερο παιχνίδι. Απο την άλλη, έρχεται ο υπεύθυνος προσχολικής αγωγής του σχολείου σου και σου λέει οτι πρέπει να εντείνεις τα μαθήματα handwriting γιατί τα ποσοστά γραφής έχουν πέσει στα μεγαλύτερα παιδιά.

Απο τη μία η Phase Leader προσχολικής αγωγής σου λέει ότι πρέπει να κάνεις την τάξη πιο βασισμένη στο ελεύθερο παιχνίδι, και απο την άλλη η δεύτερη υπεύθυνη όταν δει τα παιδιά να παίζουν ελεύθερα, ρωτάει γιατί δεν είναι στα τραπέζια τους να δουλεύουν. Ποτέ δε ξέρεις τι είναι το σωστό γιατι ποτέ δεν υπάρχει μια γραμμή.

Πολλοί γονείς θα φύγουν απο το Nursery έχοντας ένα εξαιρετικό report για το παιδί τους (…) φτάνοντας όμως στο σχολείο ενημερώνονται πως το παιδί τους βρίσκεται below expected (…) καθότι το Nursery δεν ήταν ποτέ ειλικρινές μαζί τους για να μην τους στενοχωρήσει.

4. Οι ελλείψεις σε προσωπικό

Οι ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί οφείλουν να ακολουθούν τα κρατικά ratios, δηλαδή τις αντιστοιχίες παιδιού ενήλικα. Ωστόσο συχνά αυτά τα ratios δεν ακολουθούνται -και αν ακολουθούνται, θα τραβηχτούν σε σημείο που θα εξαντληθεί το προσωπικό. Για κάθε 2 άτομα που θα φύγουν απο την επιχείρηση, θα προσληφθεί μόνο ένα. Και την ώρα του μεσημεριανού ύπνου των παιδιών, όπου είναι το lunch break του μεγαλύτερου μέρους του προσωπικού, συνήθως 1-2 άτομα θα αφεθούν μόνα με τα παιδιά. Μια απο τις τραυματικές μου εμπειρίες δουλεύοντας σε παιδικούς σταθμούς ήταν η ώρα που ένα μωρό θα έκλαιγε την ώρα του ύπνου, θα ξύπναγε τα υπόλοιπα και θα βρισκόμουν μόνη με 30 μωρά- το ένα να θέλει αλλαγή πάνας, το άλλο να κλαίει, το άλλο να προσπαθεί να δαγκώσει κλπ.

Η έλλειψη σε προσωπικό οδηγεί και στην εργασιακή εκμετάλλευση. Κάποιοι παιδικοί σταθμοί απαγορεύουν στο προσωπικό να φεύγει απο το κτίριο κατά το διάλειμμα (κάτι που βάσει νόμου είναι παράνομο) ενώ άλλα θα αναγκάσουν το προσωπικό να μείνει μετά το τέλος της βάρδιας του καθότι ”δεν υπάρχει αρκετό προσωπικό να καλυφθούν τα ratios”. Στη διδασκαλία σε προσχολικές τάξεις συνήθως είσαι μόνος, παρά το ότι έχεις βοηθό. Μια θα ζητηθεί απο το βοηθό να δουλέψει στο lunch club, μια να καλύψει παράλληλη στήριξη και έτσι θα είσαι συνεχώς μόνος.

5. Το τεράστιο χάσμα ανάμεσα σε ιδιωτική και κρατική προσχολική εκπαίδευση

Απο τη μία υπάρχουν οι παιδικοί σταθμοί οι οποίοι είναι ιδιωτικοί και ενδιαφέρονται να τραβήξουν γονείς- πελάτες. Έτσι στον παιδικό σταθμό ελάχιστα σου επιτρέπεται να είσαι ειλικρινής με τους γονείς. Δαγκώνει και χτυπάει το παιδί τους; Αναγκάζεσαι να πεις με χαμόγελο ” he was ok” για να μη στενοχωρηθεί ο γονέας- γιατι αν τυχόν πάρει το παιδί απο το Nursery θα φταις εσύ.

Απο την άλλη, αυτό μπορεί να γίνει τραυματική εμπειρία για τους γονείς όταν το παιδί τους μπει στην κρατική εκπαίδευση όπου η κατάσταση δεν είναι η ίδια. Πολλοί γονείς θα φύγουν απο το Nursery έχοντας ένα εξαιρετικό report για το παιδί τους και την εντύπωση ότι το παιδί τους είναι σε age-expected επίπεδο. Φτάνοντας όμως στο σχολείο ενημερώνονται πως το παιδί τους βρίσκεται below expected και μάλιστα με referral για διάγνωση καθότι το Nursery δεν ήταν ποτέ ειλικρινές μαζί τους για να μην τους στενοχωρήσει.

6. Η έλλειψη ακαδημαϊκού υπόβαθρου στο αναλυτικό πρόγραμμα

Το ίδιο το EYFS δεν έχει καμία ακαδημαϊκή υπόσταση. Φυσικά αν το ψάξουμε καλά μπορεί να συνδέσουμε την έμφασή του στο ελεύθερο παιχνίδι και στην αυτενέργεια του παιδιού με τον Piaget. Επίσης μπορεί να συνδέσουμε την έμφασή του στην παρέμβαση του Key Worker με τον Vygotsky. Σε μια πηγή στο internet (δείτε την εδώ) το EYFS συνδέεται θεωρητικά με πολλές θεωρίες όπως Froebel και Μοντεσόρι.

Ωστόσο τα development matters descriptors, δηλαδή τα χαρακτηριστικά που υποτίθεται πρέπει να εμφανίζει ένα παιδί σε κάθε ηλικία δεν είναι βασισμένα σε καμία παιδαγωγική θεωρία- και πολλές φορές πηγαίνουν ενάντια σε όσα ξέρουμε για την ανάπτυξη των παιδιών. Για παράδειγμα, εκτός και αν μου διαφεύγει μεγάλο κομμάτι των παιδαγωγικών θεωριών, δε θυμάμαι κανέναν scholar της παιδαγωγικής να ισχυρίζεται πως τα παιδιά πρέπει να κάνουν διπλασιασμό, πρόσθεση, αφαίρεση και number bonds ως τα 5!

7. Ο καλά κρυμμένος ρατσισμός και οι προκαταλήψεις

Κάτι που μου αρέσει στη Βρετανία είναι η έμφαση στις ίσες ευκαιρίες και στην ισότητα- και αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στην εφαρμογή των νόμων. Σε σχέση με την Ελλάδα, η Βρετανία έχει κάνει κάποια σημαντικά βήματα για να καταπολεμήσει τις κοινωνικές ανισότητες. Ο νόμος Equality Act (δείτε: Σημαντικές νομοθεσίες) στηρίζει το δικαίωμα στην εκπαίδευση και την εργασία όλων των ανθρώπων ανεξάρτητα απο την εθνικότητα, την ηλικία, το σεξουαλικό προσανατολισμό, τη θρησκεία ή την ταυτότητα φύλου ενός ατόμου. Οι διαδικασίες πρόσληψης έχουν διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να καταπολεμάται η διάκριση. Επίσης διώκεται ποινικά η λεκτική προσβολή ενός ατόμου στη βάση των παραπάνω προστατευμένων χαρακτηριστικών.

Παρόλα αυτά, αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άτομα με discriminatory απόψεις, οι οποίες αν κοιτάξει κάποιος προσεκτικά, φαίνονται σε μικρά σημεία της καθημερινότητας. Σαν μετανάστρια εκπαιδευτικός δεν με έχουν προσβάλλει ποτέ άμεσα. Ωστόσο πολλές φορές έχει σχολιαστεί το επίθετό μου, μου έχει ζητηθεί να μη μιλάω τόσο δυνατά, ή έχω θεωρηθεί ”αγενής” λέγοντας κάτι που το έχουν πει και Άγγλοι συνάδελφοι (και που σε εκείνους δε θεωρείται αγένεια). Επίσης συχνά και μπροστά σε άλλους έχει σχολιαστεί η προφορά μου ή κάποιο γραμματικό λάθος. Στα σχολεία συχνά θα ακούσετε ρατσιστικές και προκατειλημμένες απόψεις απο συναδέλφους, τόσο για τα παιδιά όσο και για άλλους συναδέλφους- όμως στα κρυφά και με χαμηλή φωνή. Τέτοιες κρυμμένες συμπεριφορές φαίνονται σε άρθρα όπως αυτό και αυτό.

Μαθήματα όπως η μουσική ή η φυσική αγωγή δε διδάσκονται απο άτομα με γνώσεις στο αντικείμενο, αλλά απο τον κανονικό δάσκαλο της τάξης. Κάποιες φορές (…) διδάσκονται απο βοηθούς.

8. Η κακή νοοτροπία γύρω απο τη διατροφή

Η αντίληψη για τη διατροφή στη Βρετανία είναι εκτός των dimensions που μπορώ να κατανοήσω. Σαν παιδί που μεγάλωσε στην Πάτρα με συγγενείς αγρότες, δεν έφαγα ποτέ μου τυποποιημένη τροφή. Τα fish fingers ήταν απαγορευμένα ενώ δεν έχει μπει ποτέ κονσέρβα στο σπίτι μας. Στους παιδικούς σταθμούς και στα σχολεία της Βρετανίας όμως, είναι συνηθισμένες οι προκατεψυγμένες πατάτες, τα κατεψυγμένα fish fingers, οι έτοιμες σάλτσες απο βαζάκια ενώ τα φασόλια κονσέρβας (που έχουν έναν τόνο ζάχαρη) θεωρούνται βασικό παραδοσιακό φαγητό. Μάλιστα, αν κάποιος εκφράσει κακή άποψη για κατεψυγμένες τροφές θα λάβει το σχόλιο ”You are really good. So you are into this whole-foods stuff?”

9. Οι προσωπικές φιλίες και προτιμήσεις στο χώρο εργασίας

Άλλη μια πλευρά της προσχολικής αγωγής (και της διδασκαλίας γενικότερα). Μπορεί άμεσα να μη δείτε προτιμήσεις, ωστόσο δε είναι σπάνιο να δείτε συγγενείς του διευθυντή να εργάζονται στο σχολείο και να λαμβάνουν ξεχωριστή μεταχείριση. Τα παιδιά των ατόμων που δουλεύουν στο σχολείο σε ηγετικές θέσεις επίσης λαμβάνουν ξεχωριστή μεταχείριση και σπάνια θα αντιμετωπιστούν όπως τα υπόλοιπα παιδιά. Την ίδια στιγμή, αν τύχει και δεχτείς bullying απο συνάδελφο που τυχαίνει να τα πηγαίνει καλά με το αφεντικό, είσαι ”καμμένο χαρτί” καθότι δε θα σε πάρουν ποτέ στα σοβαρά, και κυρίως- δε θα κάνουν ποτέ follow-up στις καταγγελίες σου.

10. Το υποχρεωτικό socialising και η παρέμβαση στην προσωπική ζωή

Μπορεί να ακούγεται παράξενο όμως στην Αγγλία υπάρχει μια -ασυνήθιστη για εμένα- ανάμειξη της δουλειάς με την προσωπική ζωή. Όλα τα σχολεία και οι παιδικοί σταθμοί έχουν staff dinners, ωστόσο πολλά καθιστούν υποχρεωτική την παρουσία σε αυτά, παρά το ότι συμβαίνουν εκτός ωρών εργασίας και πολλές φορές Σαββατοκύριακα. Θυμάμαι απο προσωπική εμπειρία μια αλυσίδα παιδικών σταθμών όπου ήταν υποχρεωτική η παρουσία, και μάλιστα επιτρεπόταν να φέρεις μόνο το σύντροφό σου. Θυμάμαι μάλιστα μια ιστορία φίλου, όπου όταν ανακαλύφθηκε πως στο staff dinner δεν έφερε σύντροφο αλλά φίλη του μπήκε σε μεγάλους μπελάδες.

11. Η έμφαση στο ”broad age group teaching” και η έλλειψη εξειδίκευσης

Στην Αγγλία, για να μπορέσει να διδάξει κάποιος χρειάζεται το λεγόμενο QTS, δηλαδή μια ανοιχτού τύπου άδεια διδασκαλίας. Κατά την κατάρτιση, όλοι οι εκπαιδευτικοί διαλέγουν ειδικότητα. Ωστόσο το QTS είναι ανοιχτού τύπου και δεν περιορίζει ηλικιακά. Έτσι, ένας κάτοχος QTS μπορεί να διδάξει όποια ηλικιακή ομάδα θέλει, ανεξαρτήτως του σε τι ειδικεύτηκε.

Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην προσχολική και τη δημοτική εκπαίδευση. Θεωρείται ότι σα δάσκαλος θα πρέπει να μπορείς και να διατίθεσαι να διδάξεις όλες τις τάξεις του δημοτικού, απο Nursery class (παιδιά 3-4 ετών) έως Year 6. Αυτό αυτόματα αναιρεί την έννοια της εξειδίκευσης και της γνώσης εις βάθος και υπονομεύει δασκάλους που τυχαίνει να έχουν μεγαλύτερη ικανότητα με παιδιά προσχολικής αγωγής ή καλύτερο behaviour management σε μεγαλύτερες τάξεις.

Μάλιστα τα σχολεία συχνά μπορεί να σε αλλάξουν τάξη κάθε χρόνο και να σε μετακινούν απο προδημοτική τάξη σε έκτη, και απο έκτη σε Nursery χωρίς να ενδιαφέρονται για τις προτιμήσεις ή τις ικανότητές σου. Μαθήματα όπως η μουσική ή η φυσική αγωγή δε διδάσκονται απο άτομα με γνώσεις στο αντικείμενο, αλλά απο τον κανονικό δάσκαλο της τάξης. Κάποιες φορές, τα μαθήματα ICT, μουσική και γυμναστική διδάσκονται απο βοηθούς.

12. Η παρείσφρηση εκπαιδευτικών μεγαλύτερων βαθμίδων στην προσχολική αγωγή

Μεγάλο ποσοστό των ατόμων που έχουν ηγετικές θέσεις σε σχολεία προέρχονται απο τάξεις άνω της προσχολικής αγωγής και συχνά θα έχουν ελάχιστη γνώση γύρω απο την προσχολική αγωγή και την ανάπτυξη των παιδιών. Έτσι συχνά θα έχουν παράλογες απαιτήσεις απο τα παιδιά. Θυμάμαι πολύ παλιά μια προϊσταμένη μου η οποία παραπονέθηκε οταν με κάλυψε μια μέρα στην τάξη μου επειδή οι μαθητές μου (4 ετών) δε μπορούσαν να δέσουν τα κορδόνια τους και επειδή δε χρησιμοποιούσαν διαστήματα στη γραφή τους ενώ ήταν ακόμη Δεκέμβρης.

Αυτό προκαλεί συνεχώς προβλήματα. Σαν εκπαιδευτικός προσχολικής αγωγής έχεις διαρκώς να αντιμετωπίσεις απόψεις- και να τις λάβεις υπόψιν σου παρά το ότι μπορεί να μην έχουν καμία παιδαγωγική υπόσταση. Και συχνά αναγκάζεσαι να θυσιάσεις την προσχολική αγωγή στο βωμό των data.

About The Author

Lacris

Η Χριστίνα Παναγοπούλου ζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στο Λονδίνο απο το 2008. Είναι απόφοιτος του τμήματος ΑΕΙ Προσχολικής Αγωγής Πατρών (ΤΕΕΑΠΗ), και τελειόφοιτος του μεταπτυχιακού προγράμματος Συγκριτικής Εκπαίδευσης του UCL. Απο το 2015 διδάσκει στον κρατικό τομέα της Αγγλίας στην προδημοτική τάξη Reception ενώ τα πρώτα 5 χρόνια στην Αγγλία δούλεψε σε ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς του Λονδίνου με παιδιά ηλικίας 0-5 ετών.

Related posts

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *